Kiedy kredytobiorcy przysługuje zwrot prowizji?
Wielu kredytobiorców w Polsce, którzy uregulowali swoje zobowiązania przed terminem, nie zdaje sobie sprawy, że przysługuje im prawo do odzyskania części początkowych kosztów kredytu. Dzięki kluczowemu wyrokowi Trybunału Sprawiedliwości UE (TSUE) oraz polskim przepisom, banki, SKOK-i i firmy pożyczkowe mają obowiązek proporcjonalnie rozliczyć i zwrócić takie opłaty jak prowizja. A zatem kiedy kredytobiorcy przysługuje zwrot prowizji?
Podstawa prawna
Prawo konsumenta do obniżenia kosztu kredytu w przypadku jego wcześniejszej spłaty jest osadzone jest nie tylko w oparciu o przepisy, lecz także z orzecznictwa. Kluczowe podstawy prawne to to:
- Ustawa o kredycie konsumenckim: Artykuł 49 tej ustawy stanowi, że w przypadku spłaty całości kredytu przed terminem określonym w umowie, całkowity koszt kredytu ulega obniżeniu o te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy. W zakresie kredytu hipotecznego będzie to art. 39 ustawy o kredycie hipotecznym.
- Wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE (TSUE): Przełomowe orzeczenie w sprawie C-383/18 z 11 września 2019 roku ostatecznie rozwiało wątpliwości. TSUE orzekł, że zwrotowi podlegają wszystkie koszty nałożone na konsumenta, a nie tylko te rozłożone w czasie (jak np. odsetki). Oznacza to, że zwrot obejmuje również jednorazowe opłaty, takie jak prowizja za udzielenie kredytu, opłaty przygotowawcze czy koszty ubezpieczenia.
Stanowisko to jest w pełni wspierane przez polskie urzędy, w tym Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) oraz Rzecznika Finansowego.
Które umowy kwalifikują się do zwrotu prowizji?
Aby kredytobiorca mógł ubiegać się o zwrot, umowa musi spełniać łącznie kilka warunków:
- Rodzaj umowy: Musi to być kredyt konsumencki.
- Data zawarcia: Umowa została zawarta po 17 grudnia 2011 roku.
- Kwota kredytu: Wartość kredytu nie przekracza 255 550 zł (lub równowartości w innej walucie).
- Kredytobiorca: Kredyt został zaciągnięty przez osobę prywatną (konsumenta).
- Warunek kluczowy: Kredyt został w całości spłacony przed terminem określonym w umowie.
Prawo to dotyczy szerokiej gamy produktów finansowych, w tym pożyczek gotówkowych, kredytów ratalnych (np. na zakup sprzętu RTV/AGD) oraz kredytów samochodowych.
Ponadto o zwrot prowizji mogą ubiegać się osoby będące stroną umowy o kredycie hipotecznym. Zasady te dotyczą wyłącznie umów o kredyt hipoteczny zawartych po 21 lipca 2017 roku.
Jakie koszty podlegają zwrotowi?
Zwrotowi podlegają wszystkie początkowe koszty, które nie są odsetkami. Najczęściej są to:
- Prowizja za udzielenie kredyt.,
- Opłata administracyjna lub przygotowawcza.
- Składki na ubezpieczenie (jeśli były warunkiem uzyskania kredytu).
Do obliczenia kwoty zwrotu stosuje się tzw. metodę liniową. Jest ona najkorzystniejsza dla konsumenta. Polega na proporcjonalnym podziale kosztów na wszystkie dni kalendarzowe, w których umowa miała obowiązywać. Zwrot stanowi sumę kosztów przypadających na dni „zaoszczędzone” dzięki wcześniejszej spłacie.
Dla przykładu jeśli umowa była zawarta na 48 miesięcy, a kredyt został spłacony po 24 miesiącach, kredytodawca powinien zwrócić około 50% poniesionych kosztów początkowych.
Zasady zwrotu prowizji
Obowiązek zwrotu prowizji ciąży na każdym kredytodawcy, który udzielił kredytu. Będą to zatem zarówno banki, spółdzielcze kasy oszczędnościowo – kredytowej jak i firmy pożyczkowe.
roszczenie o zwrot prowizji, jak każde roszczenie majątkowe, ulega przedawnieniu. Termin zależy od daty całkowitej spłaty kredytu. Dla kredytów spłaconych do 8 lipca 2018 roku, termin przedawnienia wynosi 10 lat. Dla kredytów spłaconych od 9 lipca 2018 roku – termin przedawnienia wynosi 6 lat.