Statut fundacji – co powinien zawierać
Statut jest podstawowym dokumentem określającym sposób funkcjonowania fundacji.
Ustawa wskazuje minimalny zakres jego treści, ale w praktyce dobrze przygotowany statut powinien regulować znacznie więcej kwestii niż absolutne minimum ustawowe.
Ustawa o fundacjach wymaga, aby statut określał m.in. nazwę, siedzibę, majątek, cele, zasady i zakres działalności oraz organizację zarządu.
Więcej informacji: Statut fundacji i stowarzyszenia – przygotowanie i analiza
Nazwa i siedziba fundacji
Statut powinien wskazywać nazwę oraz siedzibę fundacji.
Siedziba oznacza miejscowość, a nie konkretny adres.
W praktyce nie warto wpisywać do statutu pełnego adresu lokalu, jeśli nie jest to konieczne, ponieważ każda zmiana adresu mogłaby wówczas wymagać zmiany statutu.
Cele fundacji
Cele powinny być sformułowane w sposób:
- zgodny z prawem,
- możliwy do realizacji,
- wystarczająco szeroki,
- spójny z planowaną działalnością.
Zbyt wąskie określenie celów może później utrudnić rozwój organizacji.
Z kolei cele zbyt ogólne mogą powodować problemy na etapie rejestracji lub stosowania statutu.
Sposoby realizacji celów
Poza samymi celami warto precyzyjnie określić sposoby ich realizacji.
Mogą to być np.:
- organizowanie wydarzeń,
- prowadzenie projektów edukacyjnych,
- działalność wydawnicza,
- pomoc finansowa lub rzeczowa,
- współpraca z instytucjami,
- prowadzenie szkoleń,
- finansowanie określonych inicjatyw.
Zakres powinien odpowiadać temu, czym fundacja rzeczywiście zamierza się zajmować.
Zarząd fundacji
Ustawa wymaga określenia składu i organizacji zarządu, sposobu jego powoływania oraz praw i obowiązków członków.
W statucie warto szczegółowo uregulować:
- liczbę członków,
- długość kadencji,
- sposób powoływania,
- sposób odwoływania,
- zasady uzupełniania składu,
- sposób podejmowania uchwał.
Reprezentacja fundacji
To jeden z najważniejszych praktycznych elementów statutu.
Trzeba zdecydować, czy fundację reprezentuje:
- jeden członek zarządu samodzielnie,
- dwóch członków łącznie,
- prezes samodzielnie, a inni łącznie,
- inna kombinacja.
Zbyt rygorystyczny sposób reprezentacji może później utrudniać podpisywanie zwykłych umów i bieżące działanie.
Fundator a organy fundacji
Ustawa nie wymaga, aby fundator był członkiem zarządu.
W statucie można jednak przyznać fundatorowi określone uprawnienia, np. dotyczące:
- powoływania zarządu,
- odwoływania zarządu,
- zmiany statutu,
- zatwierdzania kluczowych decyzji.
Jeżeli fundator ma zachować wpływ na fundację, trzeba to jednoznacznie zapisać.
Rada fundacji
Ustawa pozwala na tworzenie innych organów obok zarządu.
Może to być np. rada fundacji.
W takim przypadku statut powinien określać:
- skład,
- sposób powoływania,
- kompetencje,
- zasady działania,
- relację z zarządem.
Zmiana statutu
To jeden z punktów, o którym bardzo często zapomina się przy tworzeniu fundacji.
Jeżeli statut nie przewiduje odpowiedniej procedury zmiany, późniejsze dostosowanie organizacji do nowych potrzeb może stać się problematyczne.
Warto wskazać:
- kto może zmienić statut,
- w jakim trybie,
- czy można zmieniać cele fundacji,
- czy istnieją ograniczenia zmian.
Zmiana statutu fundacji wymaga wpisu do KRS.
Więcej informacji: KRS dla fundacji i stowarzyszeń – rejestracja i zmiany
Działalność gospodarcza
Jeżeli fundacja ma prowadzić działalność gospodarczą, statut powinien to przewidywać.
Podjęcie działalności gospodarczej, której statut wcześniej nie przewidywał, wymaga wcześniejszej zmiany statutu.
Warto więc już przy zakładaniu fundacji przemyśleć, czy taki model działania może być potrzebny w przyszłości.
Likwidacja fundacji
Statut powinien również przewidywać sposób likwidacji.
Ustawa wskazuje, że w razie osiągnięcia celu fundacji albo wyczerpania jej majątku likwidacja następuje w sposób określony w statucie.
Warto określić:
- kto podejmuje decyzję,
- kto zostaje likwidatorem,
- co dzieje się z pozostałym majątkiem,
- na jakie cele może zostać przeznaczony.
Najczęstsze błędy w statutach fundacji
W praktyce problematyczne są najczęściej:
- niejasne zasady powoływania zarządu,
- brak procedury odwołania członka zarządu,
- brak regulacji dotyczącej śmierci fundatora,
- zbyt sztywna reprezentacja,
- brak możliwości zmiany statutu,
- nieprecyzyjne cele,
- brak zasad likwidacji,
- niespójność pomiędzy poszczególnymi postanowieniami.
Statut warto traktować jako instrukcję działania organizacji, a nie wyłącznie dokument potrzebny do KRS.
Pomoc przy przygotowaniu statutu fundacji
Pomagam zarówno przy tworzeniu nowych statutów, jak i analizie oraz zmianie już obowiązujących dokumentów.
Więcej informacji: Prawnik dla fundacji i stowarzyszeń – obsługa prawna NGO