Podstawowe informacje
Dom Pomocy Społecznej (tzw. DPS) jest miejscem, gdzie osoby zmagające się z różnymi dolegliwościami mają zapewnioną pomoc przez całą dobę. W szczególności takie placówki są dedykowane osobom starszym, które z racji nie wiek potrzebują pomocy (np. rodzicom w podeszłym wieku). Niemniej jednak pobyt w Domu Pomocy Społecznej nie jest darmowy. Obowiązek ponoszenia kosztów pobytu takiej osoby w Domu Pomocy Społecznej w Polsce regulowany jest przez ustawę o pomocy społecznej, a nie przez kodeks rodzinny i opiekuńczy, który wskazuje jasne zasady ich ponoszenia.
Zgodnie z art. 61 ustawy o pomocy społecznej, odpowiedzialność za opłatę za pobyt w DPS spoczywa na kilku podmiotach, w określonej kolejności:
- Mieszkaniec DPS – osoba przebywająca w DPS zobowiązana jest do pokrycia kosztów pobytu w wysokości nieprzekraczającej 70% swojego dochodu. W przypadku osób małoletnich, opłatę w tej samej wysokości wnosi przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka.
- Małżonek, zstępni przed wstępnymi – jeśli mieszkaniec DPS nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów pobytu, obowiązek ten przechodzi na małżonka oraz zstępnych (dzieci, wnuki) przed wstępnymi (rodzice, dziadkowie). Obowiązek ten dotyczy osób, których dochód przekracza 300% kryterium dochodowego określonego w ustawie.
- Gmina – w przypadku, gdy powyższe osoby nie są w stanie pokryć kosztów pobytu, różnicę między średnim kosztem utrzymania a wniesionymi opłatami pokrywa gmina, z której osoba została skierowana do DPS.
Opłata za pobyt w DPS ustalana jest wyłącznie na podstawie dochodu osoby zobowiązanej do jej wniesienia. Zgromadzony majątek, taki jak oszczędności czy nieruchomości, nie jest brany pod uwagę przy ustalaniu wysokości opłaty .
Co do zasady obowiązek ponoszenia opłaty powstaje na podstawie umowy. W przypadku odmowy zawarcia umowy dotyczącej ponoszenia opłat przez osoby zobowiązane, wysokość opłaty ustala organ gminy w drodze decyzji administracyjnej, uwzględniając ograniczenia określone w ustawie
Warto zaznaczyć, że obowiązek ponoszenia opłat za pobyt w DPS może zostać zniesiony w szczególnych przypadkach. Na przykład, dorosłe dziecko nie będzie zobowiązane do ponoszenia opłat za rodziców, jeśli ci rażąco naruszali obowiązki rodzicielskie wobec dziecka, takie jak niepłacenie alimentów czy inne poważne zaniedbania.