Czy nowy wyrok jest przełomowy w zakresie sankcji kredytu darmowego?
Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z dnia 13 lutego 2025 roku w sprawie C-472/23 (Lexitor sp. z o.o. przeciwko Alior Bank S.A.) jest pierwszym z szeeregu nadchodzących orzeczeń dotyczących obowiązków informacyjnych kredytodawców wobec konsumentów, a w szczególnośći sankcji kredytu darmowego. Mimo, że wyrok ten nie jest przełomowy (w szczególności w zakresie sankcji kredytu darmowego), to jednak może mieć dalekosiężne skutki dla konsumentów w sporze z bankiem, o czym poniżej.
Kluczowe tezy wyroku
Z wyżej wskazanego wyroku wynikają następujące, najważniejsze tezy:
- Rzeczywista roczna stopa oprocentowania (RRSO) – TSUE orzekł, że zawyżenie RRSO w umowie kredytowej, wynikające z późniejszego uznania niektórych jej warunków za nieuczciwe, nie stanowi samo w sobie naruszenia obowiązku informacyjnego, o ile informacje te były jasne i zrozumiałe dla konsumenta w momencie zawarcia umowy. A zatem naruszenie obowiązku w zakresie np. zawyżenia RRSO przez kredytodawcę może stanowić naruszenie wyłącznie w przypadku informacja ta była obiektywnie niezrozumiała dla kredytodawcy.
- Warunki zmiany opłat – jeśli umowa kredytowa zawiera postanowienia dotyczące zmiany opłat, które są niejasne lub oparte na wskaźnikach trudnych do zweryfikowania przez przeciętnego konsumenta, może to stanowić naruszenie obowiązku informacyjnego. Konsument musi mieć możliwość oceny, jak jego zobowiązania mogą się zmieniać w przyszłości.
- Sankcja kredytu darmowego – TSUE uznał, że prawo krajowe może przewidywać jednolitą sankcję za naruszenie obowiązku informacyjnego, polegającą na pozbawieniu kredytodawcy prawa do odsetek i opłat, niezależnie od stopnia naruszenia, pod warunkiem że naruszenie to wpływa na zdolność konsumenta do oceny zakresu jego zobowiązań. A zatem TSUE niejako potwierdził, że przepisy unijnie nie stoją na przeszkodzie stosowaniu sankcji kredytu darmowego w maksymalnym zakresie, w przypadku istnienia w umowie kredytowej naruszeń obowiązku informacyjnego.
Znaczenie wyroku
Wyrok TSUE w sprawie C-472/23 podkreśla znaczenie przejrzystości i jasności informacji przekazywanych konsumentom przez kredytodawców. W przypadku niejasnych lub trudnych do zweryfikowania postanowień umownych, konsument może skorzystać z sankcji kredytu darmowego, co oznacza obowiązek zwrotu jedynie kapitału bez odsetek i dodatkowych opłat
Dla kredytodawców wyrok ten stanowi sygnał do dokładnego przeglądu umów kredytowych i procedur informacyjnych, aby zapewnić zgodność z wymogami dyrektywy 2008/48/WE oraz ustawą o kredycie konsumenckim i uniknąć potencjalnych sankcji.